سفينة البحار محصول 35 سال تلاش دانشمند بزرگوار آقاى على دوانى كه پروژهء بزرگ فرهنگى او به نام « مفاخر اسلام » و ديگر كتابهاى ارزنده‌اش وى را در رديف يكى از بزرگترين نويسندگان محقّق قرار داده است ، دربارهء معرّفى « سفينة البحار » مىنويسد : « كار عمده و اساسى محدّث قمى ، تأليف كتاب گرانقدر « سفينة البحار » در دو جلد بزرگ است . اين كتاب پرمايه كليد رمز و فهرست رؤس مطالب و موضوعات ابواب « بحار الانوار » علّامه مجلسى رضوان اللّه عليه است . . . . محدّث قمى تأليف اين كتاب را اساس كار خود قرار داده بود ، به طورى كه ساير تأليفاتش تقريبا در خلال آن انجام گرفته و در درجهء دوّم اهميّت قرار داشته است . تأليف اين كتاب نفيس از آغاز تا انجام به گفته خود آن مرحوم جمعا 35 سال طول كشيده است ! خود آن مرحوم مىگفته : براى تأليف « سفينة البحار » دو بار بحار را از اوّل تا آخر مطالعه كرده است . يك بار به مدّت هفت سال شب و روز غرق مطالعهء دقيق آن بوده است . بار دوّم فهرست مطالب و مضامين احاديث را با حروف تهجّى در فيش يادداشت نموده ، و هرموضوعى را در حرف خود جاى داده و همان فيش‌ها و اوراق را در سفرها همه‌جا با خود مىبرده ، و آن را مرتّب و منظّم مىكرده ، بدينسان « سفينة البحار » را به وجود آورده است . « 1 » محصول كار پرارزش او بدينگونه است كه مثلا امروز ما مىتوانيم احاديث مربوط به علم را در تمام مجلّدات بحار و هر بابى در لفظ « علم » بيابيم ، و هكذا ساير عناوين براى يافتن بقيّهء مطالب و موضوعات مندرج در بحار الانوار . محدّث قمى متوجّه شده بود كه بسيارى از مطالب در « بحار الأنوار » در مورد خود و باب مناسب نيامده است ، به همين علّت او در « سفينة البحار » همه را در

--> ( 1 ) - به حمد اللّه بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى و انتشارات اسوه ، هركدام جداگانه تحقيقات گوناگون و ارزنده‌اى پيرامون مطالب « سفينة البحار » انجام داده و آن را منطبق با بحار الانوار جديد به سبك زيبائى چاپ و منتشر نمودند ، اميد آن‌كه همواره در احياى معارف اهل بيت عليهم السّلام موفّق باشند .